مراد على شمس
173
با علامه در الميزان ( فارسى )
آيهء شريفهء « تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي نُورِثُ مِنْ عِبادِنا مَنْ كانَ تَقِيًّا » « 1 » چيست ؟ ج - كلمه « ارث » و « وراثت » بهمعناى اين است كه مال و يا شبه مالى از شخصى به ديگرى برسد ، بعد از آنكه شخص اوّل آن را با مردن خود و يا با جلاى وطن و امثال آن ترك گفته باشد . و در اينجا بهشت را از اين جهت ارث ناميده كه بهشت در معرض آن بود كه به تمامى افراد اعطاء شود ، چون خدا آن را به شرط ايمان و عمل صالح به همه وعده داده بود ، پس اگر به متقين اختصاص يافت و ديگران به خاطر اضاعه نماز و پيروى شهوات محروم شدند ، در حقيقت از اينان به آنان ارث رسيده ، نظير اين عنايت در آيهء « أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ » « 2 » به كار رفته ، و در آيهء « وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَيْثُ نَشاءُ فَنِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ ، حمد آن خدايى را كه به وعده خود در حق ما وفا كرد ، و زمين را به ارث به ما داد ، تا از بهشت هرجا را كه بخواهيم منزل بگيريم ، و چه نيكو است ، اجر اهل عمل » « 3 » ، ميان ارث دادن و اجر جمع شده است . « 4 » س 156 - علّت اينكه سهم هرزنى فى الجمله نصف سهم مرد است ، و سهم مردها دو برابر سهم زنان است چيست ؟ [ سهام مردان و زنان در ارث ] ج - علتش اين است كه اسلام مرد را از جهت تدبير امور زندگى كه ابزار آن عقل است قوىتر از زن مىداند و مخارج مرد را هم بيشاز مخارج زن دانسته چون مخارج زن هم به عهدهء مرد است ، و آيهء « الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ » بدين جهت اشاره دارد .
--> ( 1 ) . سورهء مريم ، آيهء 63 . ( 2 ) . سورهء انبياء ، آيهء 105 . ( 3 ) . سورهء زمر ، آيهء 74 . ( 4 ) . الميزان ؛ ج 14 ، ص 106 . [ با تصرف ]